مرکز تخصصی طب کار آسا (شرکت طب کار و کارگر ) مرکز تخصصی طب کار آسا (شرکت طب کار و کارگر )
آشنایی با Sensor Error در اسپیرومتری و نحوه تشخیص آن در اسپیروگرام   آشنایی با Sensor Error در اسپیرومتری و نحوه تشخیص آن در اسپیروگرام
آشنایی با Sensor Error در اسپیرومتری و نحوه تشخیص آن در اسپیروگرام
اسپیرومتری یک روش تشخیصی وابسته به اپراتور، وابسته به بیمار و وابسته به دستگاه است و به همین دلیل است که در صورت عدم رعایت شرایط استاندارد آن، احتمال ایجاد خطا در انجام آن و ایجاد نتایج کاذب بسیار افزایش می‌یابد. یکی از وظایف مهم و حیاتی اپراتور اسپیرومتری، شناخت دقیق و کامل از انواع خطاهای تکنیکی در اسپیرومتری است. اپراتور اسپیرومتری باید تمام خطاهای ایجادشونده در اسپیرومتری را بشناسد و با آگاهی از چگونگی ایجاد آنها، بتواند با راهنمایی ویژه و خاص، هر نوع خطای تکنیکی را با روش صحیح رفع نماید. تجربه نگارنده نشان می‌دهد که رایج ترین خطاهای ایجاد شونده در اسپیرومتری شامل موارد زیر هستند:
-   اشتباه در ثبت مشخصات اولیه بیمار ( به ویژه قد )
-   دم ناکافی ( small inspiration )
-   ختم زودهنگام مانور بازدمی‌( early termination )
-   بازدم با قدرت ناکافی (weak push )
 اغلب خطاهای اسپیرومتری منجر به کاهش کاذب شاخص‌های اسپیرومتری بویژه FVC و در نتیجه ایجاد الگوی کاذب تحدیدی می‌شوند. یکی از انواع خطاهای اسپیرومتری که مربوط به دستگاه اسپیرومتری است، خطای sensor می‌باشد. این خطا اگرچه بطور رایج و شایع دیده نمی‌شود ولی به دلیل تاثیر خاص آن بر نتایج اسپیرومتری بسیار حائز اهمیت می‌باشد. امروزه تقریبا تمام دستگاه‌های اسپیرومتر موجود، از نوع flow-type هستند. در این نوع اسپیرومتر، یک سنسور ویژه، با توجه به سرعت جریان هوای عبوری از داخل قطعه دهانی و توربین، با اعمال روشهای محاسبه ای خاص، شاخصهای اسپیروگرام را محاسبه و نمایش می‌دهند. اگر به هر دلیلی sensor دستگاه دچار اشکال شود باعث ایجاد خطا در محاسبه و نمایش مقادیر غیر واقعی و کاذب در پارامترها خواهند شد. نکته مهم این است که خطای سنسور بر خلاف اغلب خطاهای رایج در اسپیرومتری، باعث افزایش بیش از حد و کاذب در نتایج اسپیرومتری ( مانند FEV۱ ، FVC و PEF ) می‌شود. مهمترین علل ایجاد خطای سنسور موارد زیر هستند:
-   آلوده شدن توربین یا سنسور دستگاه به قطرات فشرده یا ترشحات تنفسی بیمار حین انجام اسپیرومتری.
-   افزایش حرارت یا داغ شدن توربین به علت انجام مکرر و متوالی اسپیرومتری در فاصله زمانی کوتاه.
( به خصوص در حین انجام معاینات دوره ای)
-   قرار گیری ناخواسته انگشتان بیماران در مسیر خروج هوا از توربین
-   وجود اشکالات ساختاری در توربین یا سنسور به دلایل مختلف ( مانند ضربه خوردن، شکستگی یا )
 نکته مهم دیگر اینست که خطای سنسور می‌تواند در دستگاه اسپیرومتر کالیبره اتفاق افتد و بنابراین ایجاد آن ارتباطی با کالیبره بودن یا نبودن دستگاه ندارد. در هر حال ایجاد خطای سنسور می‌تواند باعث طبیعی نشان داده شدن شاخص‌های عملکرد ریوی کارگران مبتلا به بیماری‌های ریوی شود و یا افراد طبیعی را در محدوده‌های بسیار بالا نشان دهد که خود می‌تواند در مقایسه اسپیروگرام‌های دوره ای مشکلات تفسیری ایجاد نماید.
 چگونه خطای سنسور را تشخیص دهیم؟
 خطای سنسور دو نشانه مهم در اسپیروگرام دارد که هر کدام از آنها که وجود داشته باشند باید به این نوع خطا شک کرده و بررسی نماییم:
1.عدم ایجاد معیارهای تکرار پذیری بخصوص زمانی که افزایش قابل توجه و ناگهانی در میزان شاخصها نسبت به مانورهای قبلی ایجاد شود.
2.ایجاد مقادیر بسیار بالا در FVC ویا FEV1 بیش از ۱۳۰-۱۲۰ درصد میزان predicted بخصوص زمانی که این حالت در تعداد زیادی از اسپیروگرام‌های انجام شده در یک محدوده زمانی خاص اتفاق افتد و یا این میزان منطبق با سن و سایر شرایط بیمار نباشد.
 چگونه خطای سنسور را رفع کنیم؟
چگونگی رفع خطای سنسور بستگی به علت ایجاد آن دارد. در هر حال انجام روش‌های زیر می‌تواند به رفع خطای سنسور کمک نماید:
1.انجام اسپیرومتری‌های متوالی با فواصل مناسب تر
2.ادامه ندادن اسپیرومتری برای مدتی جهت خنک شدن توربین
3.ضدعفونی کردن و شستشوی مناسب توربین با روش مناسب ( طبق دستورالعمل کارخانه سازنده) جهت پاک کردن ترشحات و آلودگی‌های احتمالی سنسور
4.راهنمایی بیماران جهت قرارگیری صحیح انگشتان روی قطعه دهانی و مسدود نکردن مسیر خروجی هوا.
5.انجام biological calibration check حداقل هر هفته یکبار
 در صورتیکه خطای سنسور در روزهای بعدی و علیرغم انجام اقدامات فوق ادامه یافت باید دستگاه اسپیرومتری جهت بررسی و کنترل کیفیت و رفع خطای سخت افزاری یا نرم افزاری محاسبه به شرکت سازنده یا  نمایندگی آن ارسال گردد.
 در یک تجربه واقعی و در طی یکی از بازدیدهای نظارت و کنترل کیفیت معاینات دوره ای، بیش از ۶۰ درصد اسپیروگرام‌های انجام شده در معاینات دوره ای یکی از واحدهای صنعتی استان، مقادیر شاخص‌های FEV1 و FVC بیش از ۱۲۰ درصد predicted داشتند که قسمت عمده ای از این اسپیرومتری‌ها در یک روز خاص انجام شده بود. این نکته نمایانگر آن بود که در آن روز مشکلی در توربین یا سنسور دستگاه به یکی از دلایلی که شرح داده شد اتفاق افتاده بود و عملا تفسیر بسیاری از اسپیروگرامها اشتباه و غیر واقعی بود. آمار مشابهی از خطای سنسور در کشورهای دیگر نیز گزارش شده است که در یکی از این گزارش‌ها بیش از ۴۰ درصد اسپیروگرام‌های انجام شده در یک صنعت در یک دوره زمانی محدود دارای خطای سنسور بوده اند.
در هر حال شناخت این نوع خطا در کنار سایر خطا‌های شایع در اسپیرومتری حائز اهمیت است و ضروری است تکنسین‌های اسپیرومتری و نیز کلیه پزشکانی که با انجام و تفسیر اسپیرومتری سروکار دارند با این نوع خطا و روش‌های رفع آن کاملا آشنا باشند تا مشکلات تفسیری در اسپیرومتری ایجاد نشود.



like

409 Likes

تاریخ: سه‌شنبه، 12 شهريور 1392بازدید: 2456 بار ساعت: 5:26 AM نویسنده: مدیر سایت

انجام معاینات ادواری و طب کار

استفاده کنندگان خدمات شرکت